مجموعه اقدامات وزارت نیرو در استان خوزستان در جهت پیشگیری از خسارات سیل سبب شد تا این بار شاهد مدیریت این بحران در خوزستان باشیم و فاجعه سال ۹۸ تکرار نشود.

سیل همواره در اقصا نقاط دنیا منشا بروز حوادث و خسارات گسترده بوده است. سامانه بارشی اخیر که جنوب و غرب آسیا را با چالش جدی مواجه کرد، خسارات گسترده‌ای را به همراه داشت. برای مثال اداره ملی مدیریت بلایای طبیعی پاکستان اعلام کرد، در حوادث مرتبط با سیل ناشی از ادامه بارش‌های موسمی شدید و مداوم برای بیش از پنج هفته در این کشور، تاکنون دست کم ۳۵۷ نفر کشته و بیش از ۴۰۰ نفر دیگر نیز زخمی و مصدوم شده‌اند.

علاوه بر پاکستان در کشور هند نیز، مقامات ایالت “آسام” در شمال شرق این کشور و هم مرز با بنگلادش اعلام کردند که تمام ۳۳ منطقه این ایالت تحت تأثیر سیل قرار گرفته‌ و دست کم ۷۳ نفر در نتیجه این فاجعه تنها در این ایالت جان خود را از دست داده اند.

با توجه به اینکه پدیده سیل به طور طبیعی همراه با خسارت است اما پیش‌بینی دقیق و آمادگی دستگاه‌های اجرایی کشور می‌تواند نقش مهمی در جلوگیری از شکل‌گیری تلفات داشته باشد.

با توجه به موارد ذکر شده، قصد داریم در این گزارش بررسی مساله پیش‌بینی و همچنین اقدامات وزارت نیرو پیش از سیل را در استان خوزستان به عنون یکی از مقاصد مهم سیل در دستور کار قرار دهیم.

*پیش‌بینی موسسه تحقیقات آب از سیل اخیر

بر همین اساس در گام ابتدایی باید، مسئله وقوع سیلاب استان خوزستان را در مرحله پیش‌بینی پایش کنیم. به طور رسمی مسئولیت پیش‌بینی سیل در کشور با سازمان هواشناسی است اما مراجع دیگری با توجه به اهمیت موضوع به پیش‌بینی مسئله سیل می‌پردازند. در این راستا با توجه به اهمیت مسئله مدیریت منابع آب برای وزارت نیرو، موسسه تحقیقات آب مستقر در این وزارت‌خانه به پایش فضای جوی کشور می‌پردازد.

فعالیت سامانه بارشی موسوم به مونسون از ۱۲ تیرماه آغاز شد. ۵ روز پیش از وقوع بارش در استان خوزستان یعنی در تاریخ ۲/۵/۱۴۰۱، هشدارهای موسسه تحقیقات آب به منظور وقوع بارندگی‌ها در استان خوزستان به صدا درآمد.این درحالی بود که سازمان هواشناسی نیز در تاریخ ۵/۵/۱۴۰۱ سطح قرمز هشدار سیل برای این استان را به صدا درآورد. با توجه به مجموع پیش‌بینی‌های انجام شده کلیه دستگاه‌های اجرایی ذیل وزارت نیرو در استان خوزستان گرد هم آمدند.

*خوزستان چگونه از سیل در امان ماند

تشکیل ستاد فرماندهی مدیریت سیلاب سازمان آب وبرق خوزستان از تاریخ ۱۴۰۱/۰۵/۰۳، ۵ جلسه در سطح ستاد مرکزی سازمان با هدف برنامه ریزی، هماهنگی و اقدام لازم در اسرع وقت تشکیل داد. در این جلسات تمامی دست اندرکاران منطقه ای و مدیران عامل شرکت‌های بهره برداری تابعه به صورت مجازی در جلسه حضور داشته و گزارشات میدانی به صورت مستقیم از اقدامات و هماهنگی های صورت گرفته انجام می‌شد. به موازات این جلسات، جلسات هماهنگی ستاد بحران در سطح شهرستانها نیز انجام شد.

در گام دوم، بررسی مسیر تحت تاثیر سامانه و نیز پیش بینی بارش و سیلاب با استفاده از مدلسازی ارائه و تعیین اثرات ناشی از آن در مسیل‌ها و رودخانه ها به صورت منظم بروز رسانی و گزارش به تمامی اعضا در دستور کار قرار گرفت و در مرحله بعدی مکاتبات و اطلاع رسانی ها به مدیریت بحران استانداری خوزستان، فرمانداری‌ها و بخشداری‌ها صورت گرفت و تمامی هشدارهای لازم به همراه نقاط و مسیرهای بحرانی گزارش شد.

همچنین در بخش منابع انسانی نیز، تمامی مرخصی ها و ماموریتهای واحدهای وظیفه مند در مدیریت سیلاب استان لغو و کشیک شبانه روزی در ستاد مرکزی سازمان آب وبرق خوزستان، امور آب مناطق و شرکت‌های بهره برداری برقرار شد.

در گام بعدی، با توجه به وسعت تحت پوشش سامانه بارشی در یک اقدام سریع و تشکیل گروه‌های ویژه تمامی نقاط بحرانی و مسیل‌ها در حوضه های آبریز مورد بازدید مجدد قرار گرفت و گلوگاه‌ها، تاسیسات، کارگاه‌های عمرانی، روستاهای مسیر و سایر بخش‌ها شناسایی و اقدامات لازم از منظر رفع موانع، اطلاع رسانی، و هشدار مستقیم از طریق بنر و نیز اطلاع رسانی به فرمانداری شهرستان صورت گرفت.

به دلیل ویژگی‌های خاص  این سامانه و تغییرات لحظه‌ای آن، در یک اقدام خاص متصدیان ایستگاه های سنجش موظف شدند علاوه بر شرح وظایف جاری در اندازه گیری و قرائت داده‌های آب و هواشناسی، به صورت لحظه ای تغییرات آب و هوایی منطقه خود را یه صورت توصیفی نیز گزارش کردند. از این طریق به محض شروع شرایط ویژه جوی مانند طوفان، ابرناکی و یا وقوع بارش در مناطق خارج از شبکه سنجش، ستاد مرکزی از آن مطلع و اقدامات لازم صورت گرفت.

همچنین وزارت نیرو در استان خوزستان زمینه جلوگیری از مشکلات آب شرب را در دستور کار قرار داد و تنظمیات لازم در سد انحرافی رامشیر با هدف آمادگی برای هرنوع سیلاب صورت پذیرفت.

مجموعه اقدامات وزارت نیرو با توجه به پیش بینی دقیق انجام شده سبب گشت تا آمار جانباختگان سیل خوزستان ناشی از سیلاب به حداقل برسد و تجربه منفی سیل سال ۹۸ در دولت قبل در این استان بار دیگر تکرار نشود.